Merhaba arkadaşlar! Bugün Almanca öğrenme yolculuğumuzun en temel ve en önemli duraklarından birindeyiz: Präsens. Yani Türkçedeki karşılığıyla Şimdiki Zaman ve Geniş Zaman.
Almancada kendinizi ifade etmeye başladığınızda en çok kullanacağınız, günlük hayatta konuşmaların %80’ini oluşturan yapı budur. Sadece “şimdi ne yapıyorum” demek için değil, alışkanlıklarınızı ve hatta geleceği anlatırken bile bu zamanı kullanacaksınız. Hazırsanız, bu temel taşı yerine oturtalım ve Almanca cümle kurmanın mantığını birlikte çözelim! 
Präsens Nedir ve Nerelerde Kullanılır?
Öncelikle bir kafa karışıklığını gidererek başlayalım. Türkçede “Gidiyorum” (Şimdiki Zaman) ve “Giderim” (Geniş Zaman) arasında bir ayrım vardır. Ancak Almancada Präsens her ikisini de kapsar.
Yani “Ich lerne Deutsch” dediğinizde duruma göre hem “Almanca öğreniyorum” hem de “Almanca öğrenirim” demiş olursunuz. Hatta bağlama göre “Yarın Almanca öğreneceğim” anlamı bile taşır.
Präsens şu durumlarda kullanılır:
- Şu an gerçekleşen olaylar: Ich trinke Wasser. (Su içiyorum.)
- Sürekli tekrarlanan eylemler (Geniş Zaman): Ich spiele jeden Tag Fußball. (Her gün futbol oynarım.)
- Gelecek zaman (Zaman zarfı ile): Morgen fliege ich nach Berlin. (Yarın Berlin’e uçuyorum/uçacağım.)
- Genel geçer doğrular: Die Erde dreht sich. (Dünya döner.)
Düzenli Fiillerde Çekim Kuralları (Konjugation)
Almancada fiillerin “ham” hali, yani mastar hali genellikle “-en” ile biter (Örn: kom men, lernen, machen). Cümle kurarken bu “-en” ekini atarız, geriye fiil kökü kalır ve özneye göre uygun takıyı ekleriz.
Buna “ESTTEN” kuralı diyenler de var, akılda kalıcı olması için bu kodlamayı kullanabilirsiniz. İşte “lernen” (öğrenmek) fiili üzerinden standart çekim tablosu:
| Şahıs Zamiri | Fiil Kökü + Ek | Örnek (lernen) | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|---|
| Ich (Ben) | kök + e | Ich lerne | Öğreniyorum |
| Du (Sen) | kök + st | Du lernst | Öğreniyorsun |
| Er/Sie/Es (O) | kök + t | Er lernt | Öğreniyor |
| Wir (Biz) | kök + en | Wir lernen | Öğreniyoruz |
| Ihr (Siz - çoğul) | kök + t | Ihr lernt | Öğreniyorsunuz |
| Sie / sie (Siz - nazik / onlar) | kök + en | Sie lernen | Öğreniyorsunuz / Öğreniyorlar |
İpucu: Gördüğünüz gibi Wir (Biz) ve Sie/sie (Onlar/Nazik Siz) çekimleri, fiilin mastar haliyle birebir aynıdır. Bu işinizi çok kolaylaştıracak!
Dikkat: Düzensiz Fiiller ve Ses Değişimleri
Her dilde olduğu gibi Almancada da kurallara uymayan yaramaz fiiller var. Biz bunlara “Güçlü Fiiller” veya düzensiz fiiller diyoruz.
Bu fiillerde genellikle Du (sen) ve Er/Sie/Es (o) şahıslarında kökteki sesli harf değişime uğrar. Ancak çoğul şahıslarda (Wir, Ihr, Sie) kural bozulmaz.
En sık karşılaşacağınız değişimler:
- e → i / ie değişimi:
- Sprechen (Konuşmak): Ich spreche, du sprichst, er spricht.
- Lesen (Okumak): Ich lese, du liest, er liest.
- a → ä değişimi:
- Fahren (Araçla gitmek): Ich fahre, du fährst, er fährt.
- Schlafen (Uyumak): Ich schlafe, du schläfst, er schläft.
Ve tabii ki Almancanın olmazsa olmaz iki temel fiili tamamen düzensizdir. Bunları adınız gibi bilmelisiniz:
- Sein (Olmak): bin, bist, ist, sind, seid, sind.
- Haben (Sahip olmak): habe, hast, hat, haben, habt, haben.
Cümle Yapısı: Fiil Nerede Durmalı? 
İşte Türk öğrencilerin en çok zorlandığı ama mantığını kavrayınca en keyif aldığı kısım: Sözdizimi (Syntax).
Türkçede biz fiili (yüklemi) cümlenin en sonuna atarız. “Ben bugün okula gidiyorum.” deriz.
Almancada ise kural çok nettir: Basit bir düz cümlede (Aussagesatz) çekimli fiil HER ZAMAN 2. SIRADA olmalıdır.
Formül şöyledir:
Özne + Fiil + Diğer Öğeler (Zaman, Nesne, Yer)
Örnek:
- Ich (1) gehe (2) heute in die Schule.
(Ben bugün okula gidiyorum.)
Peki ya cümleye zaman zarfıyla başlamak istersek?
Türkçede “Bugün ben okula gidiyorum” diyebiliriz. Almancada da cümleye “Heute” (Bugün) ile başlayabilirsiniz. AMA dikkat! Fiil yine 2. sırada kalmak zorunda olduğu için Özne ile Fiil yer değiştirir (Devrik yapı oluşur).
- Heute (1) gehe (2) ich (3) in die Schule.
Gördüğünüz gibi, cümlenin başına ne gelirse gelsin, fiil 2. pozisyondaki tahtını asla bırakmaz. Özne ise ya hemen fiilden önce (1. sırada) ya da hemen fiilden sonra (3. sırada) gelmek zorundadır.
Örneklerle Pekiştirelim
Konuyu daha iyi anlamak için farklı fiillerle kurulmuş cümlelere bakalım:
-
Trinken (İçmek - Düzenli):
- Ich trinke Kaffee. (Kahve içiyorum.)
- Trinkst du Tee? (Çay içer misin? - Soru cümlelerinde fiil başa gelir!)
-
Sehen (Görmek/İzlemek - Düzensiz e→ie):
- Er sieht einen Film. (O bir film izliyor.)
- Wir sehen fern. (Biz televizyon izliyoruz.)
-
Wohnen (İkamet etmek - Düzenli):
- Ich wohne in Istanbul. (İstanbul’da yaşıyorum.)
- Wo wohnst du? (Nerede yaşıyorsun? - Soru kelimesi varsa fiil yine 2. sıradadır.)
Özet ve Önemli Noktalar 
Almanca şimdiki zamanı öğrenirken yanınızda götürmeniz gereken anahtar bilgiler şunlar:
- Tek Zaman, Çok İşlev: Präsens hem “şimdiki zamanı” hem “geniş zamanı” hem de “yakın geleceği” kapsar.
- Fiil 2. Sırada: Düz cümlelerde fiil mutlaka ikinci sırada yer alır. Cümleye zamanla veya yerle başlarsanız, özne fiilden sonraya kayar.
- Ses Değişimleri: Düzensiz fiillerde (fahren, sprechen vb.) sadece “Du” ve “Er/Sie/Es” çekimlerinde kökte ses değişikliği olur, diğerleri düzenlidir.
- -en Atılır: Fiil çekimlerken önce mastar ekini (-en) atıp kökü bulmayı unutmayın.
Almanca cümle yapısı Lego gibidir. Parçaların yeri bellidir, sadece doğru parçayı doğru yere takmanız gerekir. Bol bol pratik yaparak bu yapıyı otomatiğe bağlayabilirsiniz. Şimdilik bu kadar, bir sonraki dersimizde görüşmek üzere! Tschüss! 