Selamlar arkadaşlar! Almanca öğrenirken günlük hayatın tam merkezinde yer alan, sabah, öğle ve akşam sürekli ihtiyacımız olan bir fiille karşınızdayım: Essen. Yani “yemek yemek”.
Hayatta kalmak için nasıl yemeğe ihtiyacımız varsa, Almancada derdimizi anlatabilmek için de bu fiili doğru kullanmaya o kadar ihtiyacımız var. 
Bu fiil biraz “yaramaz” bir fiildir, yani gramer diliyle konuşursak düzensiz (starkes Verb) bir fiildir. Bu yüzden kurallara her zaman uymaz, özellikle şimdiki zamanda çekimlerken dikkatli olmanız gerekecek. Hazırsanız, çatalımızı bıçağımızı alalım ve konuya dalalım!
Essen Fiili Hakkında Temel Bilgiler
Almancada fiillerin büyük çoğunluğu düzenlidir, ancak en sık kullandığımız fiiller genellikle düzensizdir. “Essen” fiili de bunlardan biridir. Bu fiili öğrenirken dikkat etmeniz gereken en kritik nokta, kökündeki sesli harfin değişime uğramasıdır.
Fiilimiz: essen (yemek yemek)
Bu fiili öğrenirken şu üç hali mutlaka ezberlemelisiniz (Fiil - Präteritum - Partizip II):
- essen - aß - hat gegessen
Şimdi gelin bu zamanları detaylandıralım ve tablolarla inceleyelim.
1. Şimdiki Zaman (Präsens) Çekimi
Burada çok önemli bir kural devreye giriyor: Güçlü fiillerde (starke Verben), genellikle 2. ve 3. tekil şahıslarda ses değişimi olur.
“Essen” fiilinde kökteki -e harfi, -i harfine dönüşür. Lütfen tabloyu incelerken du (sen) ve er/sie/es (o) kısımlarına dikkat edin.
| Şahıs Zamiri | Almanca Çekim | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|
| ich (ben) | esse | yerim / yiyorum |
| du (sen) | isst | yersin / yiyorsun |
| er/sie/es (o) | isst | yer / yiyor |
| wir (biz) | essen | yeriz / yiyoruz |
| ihr (siz) | esst | yersiniz / yiyorsunuz |
| sie / Sie (onlar/Siz) | essen | yerler / yersiniz |
Öğretmen Notu: Fark ettiyseniz “du” ve “er/sie/es” çekimi yazılış ve okunuş olarak aynıdır (isst). Bunun sebebi, “essen” fiilinin kökünün zaten “s” sesiyle bitmesidir. Normalde “du” için “-st” eki gelir (iss-st), ancak üç tane “s” yan yana gelemeyeceği için kaynaşır ve sadece “isst” olur.
2. Di’li Geçmiş Zaman (Präteritum)
Präteritum, daha çok yazı dilinde, hikayelerde veya gazetelerde karşımıza çıkar. Konuşma dilinde çok sık kullanılmasa da, bir kitap okurken “aß” kelimesini gördüğünüzde şaşırmamanız gerekir.
- ich aß (yedim)
- du aßest (yedin)
- er/sie/es aß (yedi)
- wir aßen (yedik)
- ihr aßt (yediniz)
- sie/Sie aßen (yediler)
3. Konuşma Dili Geçmiş Zaman (Perfekt)
İşte günlük hayatta asıl kullanacağınız yapı burası! Arkadaşınıza “Dün pizza yedim” derken Perfekt yapısını kullanırız.
Essen fiili, nesne alabildiği ve bir durum değişikliği değil bir eylem bildirdiği için yardımcı fiil olarak HABEN alır.
Formülümüz: Haben (çekimli) + … + gegessen
- Ich habe heute Morgen nichts gegessen. (Bu sabah hiçbir şey yemedim.)
- Hast du schon gegessen? (Yemek yedin mi?)
4. Emir Kipi (Imperativ)
Birine “Ye!” veya “Yiyin!” demek istediğinizde bu yapıyı kullanırsınız. Özellikle düzensiz fiil olduğu için emir kipi de biraz farklıdır.
- Iss! (Ye! - Sen için) → Kök değişimine dikkat: e harfi i oldu!
- Esst! (Yiyin! - Siz arkadaş grubu için)
- Essen Sie! (Yiyiniz! - Kibar hitap)
Örnek Cümleler ve Kullanım Alanları
Grameri öğrendik, şimdi bu bilgileri cümle içinde pişirelim. 
Aşağıdaki örnekleri yüksek sesle okumanız telaffuzunuza katkı sağlayacaktır.
Günlük Hayattan Örnekler:
- Was isst du gern zum Frühstück?
- Kahvaltıda ne yemeyi seversin?
- Ich esse gern Gemüse, aber mein Bruder isst lieber Fleisch.
- Ben sebze yemeyi severim ama erkek kardeşim et yemeyi tercih eder.
- (Dikkat: “Kardeşim” yani “O” şahsı olduğu için “isst” kullandık.)
- Wir essen heute Abend im Restaurant.
- Bu akşam restoranda yiyoruz.
- Iss dein Schnitzel, sonst wird es kalt!
- Şnitzelini ye, yoksa soğuyacak! (Emir kipi)
- Haben Sie schon zu Mittag gegessen?
- Öğle yemeği yediniz mi? (Resmi soruş)
İleri Seviye / Deyimsel Kullanımlar:
- Der Apfel isst sich gut. (Bu elma güzel yeniyor / tadı güzel.)
- Bazen fiiller “sich” ile kullanılarak pasif bir anlam kazanabilir.
- Ich habe einen Bärenhunger! Ich könnte ein ganzes Pferd essen.
- Kurt gibi açım! Bir atı bile yiyebilirim. (Abartılı bir deyim)
- Kurt gibi açım! Bir atı bile yiyebilirim. (Abartılı bir deyim)
Önemli Bir Ayrım: Essen vs. Fressen
Almanca kültüründe ve dilinde çok keskin bir ayrım vardır ve bunu bilmek sizi “yabancı” statüsünden “dile hakim kişi” statüsüne taşır.
- Essen: İnsanlar yemek yer.
- Fressen: Hayvanlar yemek yer.
Eğer bir insan için “Er frisst” derseniz, bu çok kaba bir tabir olur; o kişinin hayvan gibi, şapırdatarak veya görgüsüzce yemek yediğini ima etmiş olursunuz. Ancak kediniz veya köpeğinizden bahsederken “Mein Hund frisst Fleisch” (Köpeğim et yiyor) demeniz gerekir. “Essen” derseniz köpeğinize insan muamelesi yapmış olursunuz (ki bu evcil hayvan sahipleri arasında bazen sevimli bulunabilir ama gramatik olarak asıl fiil fressen’dir). 
Özet ve Ders Çıkarımları 
Toparlamak gerekirse, “essen” fiili Almancanın temel taşlarından biridir. Cebinize koymanız gereken notlar şunlar:
- Düzensizdir: Şimdiki zamanda (Präsens) du ve er/sie/es için kökteki e harfi i olur (isst).
- Geçmiş Zaman: Perfekt yaparken haben yardımcı fiili ve gegessen kullanılır.
- Ayrım: İnsanlar isst, hayvanlar frisst.
Umarım bu içerik “essen” fiilini sindirmenize yardımcı olmuştur. Bol bol pratik yapın ve yeni öğrendiğiniz kelimelerle kendi cümlelerinizi kurmayı unutmayın. Bir sonraki derste görüşmek üzere!
Guten Appetit! (Afiyet olsun!) 